محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

10

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

در فهرست نسخ خطى كتابخانهء اسكوريال شماره 518 فهرست الغزيرى ( در انبور 520 ) از آن ياد شده بود . اين مجموعه زواهر الفكر و جواهر الفكر نام دارد . از محمد بن على بن عبد الرحمان - المرادى معروف به ابن المرابط است . تاريخ آن در پايان آن سال 721 ه ذكر شده . عبارت از مجموعه‌اى بزرگ است از رسائل اندلسى و از آن جمله چند نامه به قلم قاضى كاتب ابو المطرف بن عميره ، در باب حوادث بلنسيه در ايام آشوبهاى اخير كه به سقوط آن به دست مسيحيان انجاميد . و نيز نامه‌اى كه مردم شاطبه به ابن هود نوشته‌اند و نيز نامه‌اى كه از سوى خليفه الرشيد به ساكنان شرق اندلس در رباط الفتح صدور يافته و نيز نامه‌ها و قصايدى از ابن الابار . اين نامه‌ها از بسيارى از حوادثى كه در مشرق اندلس در اواخر عهد موحدين و اواخر عهد اسلامى در آنجا اتفاق افتاده ، پرده بر مىگيرد . منابع مخطوط در تراجم احوال از مهمترين منابع مخطوطى در اين موضوع كه به آنها دست يافته‌ايم ، دو كتاب مهم است يكى « كتاب الذيل و التكمله لكتابى الموصول و الصله » از قاضى الجماعه ابو عبد الله محمد بن عبد الملك بن محمد بن سعيد الانصارى الاوسى المراكشى متوفى در اواخر قرن هفتم هجرى و ديگر كتاب الاحاطه فى اخبار غرناطه ، از وزير لسان الدين ابن الخطيب متوفى به سال 776 ه / 1375 م . كتاب التكمله حاوى شرح حال جمع كثيرى از اعلام عصر مرابطين و موحدين است از فقها و كتاب و ادبا و شعراء . ما به مجلدات خطى آن در دار الكتب المصريه ( نسخهء خطى موسوم به السفر الخامس از حرف ميم تا ياء ) و در موزهء بريتانيا ( جلد چهارم و پنجم شمارهء 7940 ) و در كتابخانهء رباط ( جلد اول نسخهء عكسى از روى نسخهء پاريس ) و در اسكوريال ( تنها تكه‌اى از آن به شماره 1682 فهرست الغزيرى ، حاوى حرف سين تا اوايل حرف عين ) و ما را از اين نسخ فوايد بسيار حاصل گرديد . علاوه بر شرح حال بسيارى از رجال ، نكات تاريخى فراوان ديگرى هم